สำหรับนักกีตาร์แล้ว ไม่มีอะไรน่าหงุดหงิดใจไปกว่าการที่กีตาร์คู่ใจส่งเสียง “แปร๊ด” หรือเสียงบอดออกมาขณะที่เรากำลังโซโล่ท่อนสำคัญ ปัญหาเสียงติดเฟร็ต (Fret Buzz) เป็นเหมือนฝันร้ายที่ทำลายอรรถรสในการเล่นดนตรี อย่างไรก็ตาม ปัญหาเหล่านี้ส่วนใหญ่มีที่มาที่ไปและสามารถแก้ไขได้
บทความนี้จะนำเสนอ 4 สัญญาณสำคัญที่บ่งบอกว่า กีตาร์ไฟฟ้า ของคุณกำลังมีปัญหา พร้อมวิเคราะห์ถึงต้นตอของสาเหตุ และแนวทางการแก้ไขเบื้องต้น เพื่อให้คุณสามารถวินิจฉัยอาการและตัดสินใจได้ว่า ปัญหานั้นสามารถจัดการได้ด้วยตนเอง หรือถึงเวลาแล้วที่ต้องนำเครื่องดนตรีสุดที่รักไปให้ผู้เชี่ยวชาญดูแลอย่างถูกวิธี
นี่คืออาการคลาสสิกที่นักกีตาร์ส่วนใหญ่ต้องเคยเจอ คือเสียงจะเกิดการติดขัดหรือบอดเมื่อกดสายลงบนเฟร็ตใดเฟร็ตหนึ่ง หรือในบริเวณใกล้เคียงกันเพียงไม่กี่ช่องเท่านั้น
หากคุณมั่นใจว่าปัญหานี้เกิดจากเฟร็ตลอยเพียงไม่กี่จุด สามารถลองแก้ไขด้วยตนเองได้:
หาก กีตาร์ไฟฟ้า ของคุณเกิดอาการติดเฟร็ตพร้อมกันหลายตำแหน่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณกลาง ๆ คอ (เช่น ช่วงเฟร็ตที่ 5-9) นั่นเป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่เฟร็ตตัวใดตัวหนึ่ง แต่เป็นปัญหาโครงสร้างของ “คอกีตาร์” ทั้งหมด
อาการนี้เกิดจากสิ่งที่ช่างเรียกว่า “คอโก่ง” (Up-Bow) ซึ่งหมายถึงลักษณะที่ส่วนกลางของคอกีตาร์เกิดการ นูนหรือโค้งขึ้นมา ทำให้ระยะห่างระหว่างสายกับเฟร็ตในช่วงกลางคอแคบลงจนสายไปพาดกับเฟร็ต
อาการนี้เป็นสิ่งที่นัก กีตาร์ไฟฟ้า ที่ชอบเล่นโซโล่หรือดันสาย (String Bending) จะสังเกตเห็นได้ชัดเจนที่สุด คือเสียงที่กำลังกังวานอยู่จะ “บอด” หรือ “หาย” ไปกลางคัน
เมื่อผู้เล่นทำการดันสาย แนวของสายกีตาร์จะเคลื่อนที่ในแนวขวางไปบนเฟร็ตบอร์ด:
บางครั้ง ปัญหาก็ไม่ได้แสดงออกมาเป็นเสียงติดเฟร็ต แต่เป็นความรู้สึกโดยรวมที่ว่า กีตาร์ไฟฟ้า เล่นยากขึ้น จับคอร์ดไม่ถนัด หรือมีสภาพทรุดโทรม
อาการเหล่านี้มักเป็นผลมาจากหลายปัจจัยรวมกัน ซึ่งบ่งชี้ว่าถึงเวลาที่ต้องทำ “Full Setup” ที่ ร้านขายกีตาร์ ใกล้เคียงได้เลย:
การเรียนรู้ที่จะแก้ไขปัญหาเบื้องต้นด้วยตนเองเป็นทักษะที่ดี แต่การรู้ว่าเมื่อไหร่ควรจะหยุดและส่งต่อให้ผู้เชี่ยวชาญนั้นสำคัญยิ่งกว่า:
| กรณีที่สามารถลองแก้ไขเองได้ (DIY) | กรณีที่ควรนำไปหาช่างที่ ร้านขายกีตาร์ ใกล้ฉัน |
| พบปัญหาเฟร็ตลอยขึ้นมาเล็กน้อยเพียง 1-2 จุด และมีเครื่องมือพื้นฐาน | ปัญหามีความซับซ้อน เกิดขึ้นหลายตำแหน่ง หรือแก้ไขเบื้องต้นแล้วไม่หาย |
| มีความเข้าใจเรื่องการปรับคอ และต้องการปรับเพียงเล็กน้อย (ไม่เกิน 1/4 รอบ) | ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ เช่น การตะไบเฟร็ต หรือปรับแต่ง Nut และ Saddle |
| ต้องการเปลี่ยนสายกีตาร์และทำความสะอาดเบื้องต้น | ต้องการให้ กีตาร์ไฟฟ้า อยู่ในสภาพสมบูรณ์ที่สุด และได้รับการปรับตั้งแบบครบวงจร (Full Setup) |
กีตาร์ Martin ที่เริ่มมีปัญหาจะส่งสัญญาณ 5 อย่าง คือ สายสูงขึ้นจนกดเจ็บนิ้ว · หน้าไม้โป่งหรือยุบ · สะพานสายเริ่มยกตัว · ปลายเฟร็ตคมบาดมือหรือมีเสียงบัซที่เพิ่งเกิด · และรอยแตกบนไม้
ก่อนกีตาร์โปร่งหนึ่งตัวจะถึงมือผู้ซื้อ ช่างต้องตรวจและปรับตั้งอย่างน้อย 5 ขั้น ได้แก่ ตรวจรับและยืนยันว่าเป็นของแท้ตรงรุ่น ตรวจสภาพ ปรับคอและระยะสายให้เล่นได้จริง ตรวจระบบไฟฟ้าในรุ่นที่มีปิ๊กอัพ
คนส่วนใหญ่เดินเข้าร้านกีตาร์ครั้งแรกแล้วถามคำถามเดียวกัน คือ “ซื้อตัวไหนดีนะ” ซึ่งเป็นคำถามที่ตอบยากที่สุด และนี้คือคำถามอีก 7 คำถามที่อาจจะช่วยให้คุณตัดสินใจได้ดีขึ้น
